Overweging bij de zaligsprekingen

 

Toen Jezus deze menigte zag, ging Hij de berg op en, nadat Hij zich had neergezet, kwamen zijn leerlingen bij Hem. Hij nam het woord en onder­richtte hen aldus:
‘Zalig de armen van geest, want aan hen behoort het Rijk der hemelen.
Zalig de treurenden, want zij zullen getroost worden.
Zalig de zachtmoedi­gen, want zij zullen het land bezitten.
Zalig die hongeren en dorsten naar de gerech­tigheid, want zij zullen verzadigd worden.
Zalig de barmhartigen, want zij zullen barmhartigheid ondervin­den.
Zalig de zuiveren van hart, want zij zullen God zien.
Zalig die vrede brengen, want zij zullen kinderen van God genoemd worden.
Zalig die vervolgd worden om de gerechtigheid, want hun behoort het Rijk der hemelen.
Zalig zijt gij, wanneer men u beschimpt, vervolgt en lasterlijk van allerlei kwaad beticht om Mijnent­wil: Verheugt u en juicht, want groot is uw loon in de hemel.

Zo immers hebben ze de profeten vervolgd die voor u geleefd hebben.

(Mattheus 5, 1-12a) 

De evangelielezing van de zaligsprekingen komt ons bekend voor. Sommigen van ons kunnen delen ervan reciteren. We kennen hem min of meer van buiten en van de andere kant vragen we ons vaak af, wat er nu toch bedoeld wordt met zalig als je verdrietig bent. Hoe kun je zalig zijn als je verdriet hebt? Hoe kun je zalig zijn als je vervolgd wordt?

Jezus gaat er goed voor zitten, op de berg, zodat iedereen hem goed kan horen en zien. Op een berg komen hemel en aarde iets dichter bij elkaar. Hij spreekt daar zijn rede uit, die daarom Bergrede genoemd wordt. De zaligsprekingen vormen een klein deel ervan. Jezus spreekt tot in de volkstaal, het Aramees, verwant aan het Hebreeuws.

Wat zegt Jezus eigenlijk in het Aramees als hij de zaligsprekingen uitspreekt? Het woord zalig is waarschijnlijk niet de beste vertaling van wat Jezus bedoelt. Wat zou een betere vertaling zijn? En helpt ons die om beter te verstaan wat Jezus bedoelt?

Het Aramese woord, dat met zalig vertaald wordt, gaat over op weg zijn, onderweg zijn. Zalig lijkt dus niet zozeer een toestand, maar meer een beweging aan te duiden. In plaats van zalig zou je misschien beter kunnen vertalen: je bent op de goede weg naar geluk… Misschien klinken de zaligsprekingen hierdoor ineens heel anders en kunnen we ons er wellicht iets beter in verplaatsen. Hoe zouden de zaligsprekingen dan klinken? Ik probeer het op mijn manier:

Je gaat de goede weg naar het geluk, je gaat Gods weg, als je arm van geest bent, als rijkdom en bezit niet het einddoel van je leven zijn, als je bereid bent te delen met hen die nauwelijks eten hebben. Maar je bent niet op Gods weg als je alles voor jezelf houdt.

Je gaat de goede weg naar het geluk, je gaat de weg van God, als je verdriet hebt om het onrecht en kwaad in de wereld en je daar iets aan probeert te doen. Maar je gaat niet Gods weg als het je onverschillig laat.

Je gaat de goede weg naar het geluk, je gaat de weg van God, als je zachtmoedig bent, en geen kwaad met kwaad vergeldt, als je kunt vergeven en vergeten. Maar je gaat niet Gods weg als je de wet van de jungle toepast, oog om oog, tand om tand.

Je gaat de goede weg naar het geluk, je gaat de weg van God, als je aan de mensenrechten werkt en onrecht aan de kaak stelt. Maar je gaat niet Gods weg als je oneerlijk bent, als je anderen uitbuit voor eigen voordeel.

Je gaat de goede weg naar het geluk, je gaat de weg van God, als je barmhartig bent, als je medelijden hebt met mensen in nood, als je klaarstaat om te helpen. Maar je gaat niet Gods weg als je hard en kil blijft als je mensen in nood ziet.

Je gaat de goede weg naar het geluk, je gaat de weg van God als je zuiver van hart bent, als je in de ander een mens ziet die ook gelukkig wil zijn. Je gaat niet Gods weg als je zijn leefregels aan je laars lapt.

Je gaat de goede weg naar het geluk, je gaat de weg van God, als je vrede sticht, als je in goede harmonie wilt samenleven, als je onderlinge strijd helpt verzoenen. Je gaat niet Gods weg als je onmin met geweld wilt verdrijven.

Wie deze woorden van Jezus kan omzetten in dagelijks handelen, gaat de goede weg naar het geluk, gaat de weg van God. Zalig wij die ons christenen mogen noemen, want wij zullen kinderen van God genoemd worden, wij mogen zijn weg gaan. Amen